محمد يوسف حريرى

330

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

1 . مثل‌هايى كه مفهوم در آن آشكار است ، چنان‌كه در بيان حال منافقين مثال روشنى مىزند كه هركس مىتواند مفهوم تمثيلى آن را دريابد ( مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ ناراً فَلَمَّا أَضاءَتْ ما حَوْلَهُ ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ وَ تَرَكَهُمْ فِي ظُلُماتٍ لا يُبْصِرُونَ ) . اين آيه حيرانى و سرگردانى منافقين را تشبيه و تفهيم مىكند كه آنها همواره در كارهايشان نگرانى و اضطراب دارند . 2 . مثل‌هايى كه مفهوم تمثيلى در آن نهفته است ، مانند ( بَلْ كَذَّبُوا بِما لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ ) و اين مىرساند كه هركس چيزى را ندانست با آن دشمنى مىورزد . ( الاتقان ، ج 2 ، ص 411 الى 413 - سيرى در قرآن ، ص 149 الى 151 ) مثانى ( م ) به تفاوت نقل عبارت است از : 1 . تمامى قرآن . 2 . سورهء فاتحه . 3 . آنچه از قرآن مكرر است . 4 . سورى كه پس از مئين قرار گرفته‌اند . 5 . سورى كه پس از سبع طوال قرار دارند . 6 . سورى كه تعداد آيات آن كمتر از صد آيه است . ( لغت‌نامه - پژوهشى در تاريخ قرآن كريم ، ص 102 ) مثيره - سورهء مثيره مجادله نام سوره‌اى است در قرآن مجيد - سورهء مجادله مجازات قرآن ( م ) جمهور برآنند كه مجاز در قرآن واقع است و بر دوگونه است : 1 . مجاز در تركيب - يا مجاز اسناد و مجاز عقلى . و ارتباط آن از جهت شباهت مىباشد كه فعل يا شبه فعل را به غير آنچه در اصل براى آن است نسبت دهند به جهت شباهت با آن . 2 . مجاز در مفرد - يا مجاز لغوى و آن به كار بردن لفظ در غير موضوع له اوليهء خودش مىباشد ( الاتقان ، ج 2 ، ص 21 الى 23 ) مجاهد ( م ه ) « فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدِينَ عَلَى الْقاعِدِينَ أَجْراً عَظِيماً ( نساء - 95 ) كارزاركننده با كافران در راه خدا ، كه اسلام ارزش فراوانى براى او قائل شده است . و از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نقل است كه بهشت را درى است به نام باب المجاهدين كه جهادگران در راه خدا از آن وارد شوند . مجمع البحرين ( م م ع ل ب ر ) وَ إِذْ قالَ مُوسى لِفَتاهُ لا أَبْرَحُ حَتَّى أَبْلُغَ مَجْمَعَ الْبَحْرَيْنِ أَوْ أَمْضِيَ حُقُباً ( كهف - 60 ) جاى به هم پيوستن دو دريا همان جايى است كه حضرت موسى عليه السّلام با آن عالم ( كه در روايات نام او خضر است ) ملاقات كرد . به تفاوت احتمالات مراد از مجمع البحرين : 1 . باب المندب است ، آن‌جا كه بحر احمر به اقيانوس هند متصل مىشود . 2 . تنگهء به سفر است كه درياى سياه را به درياى مرمره متصل مىسازد .

--> بحث كرد كه بر لفظ مثل مشتمل باشد در اين صورت تعداد آيات از پانزده آيه ( اسرا 89 - كهف 54 - نحل 60 - روم 27 و 58 - زمر 27 - رعد 17 - ابراهيم 25 و 45 - نور 34 و 35 - عنكبوت 43 - حشر 21 - محمد 34 - فرقان 33 ) تجاوز نمىكند ( درسهايى از مكتب اسلام - ش 481 - ص 13 )